Bảo hộ GCT thế giới - UPOV
 

Giới về UPOV

(UPOV - 04/11/2010,08:57:51) 


Hiệp hội Quốc tế về Bảo hộ giống cây trồng mới được viết tắt là "UPOV" là một tổ chức liên Chính phủ có trụ sở đặt tại Geneva. UPOV là viết tắt của tiếng Pháp Union internationale pour la protection des obtentions végétales với tiêu chí hoạt động là "Cung cấp và hỗ trợ hệ thống bảo hộ giống cây trồng mới hoạt động một cách có hiệu quả, với mục tiêu khuyến khích việc phát triển các giống cây trồng mới vì lợi ích cộng đồng".

Xét trên phương diện lịch sử, bảo hộ giống cây trồng mới có thể được coi là thế hệ “sinh sau đẻ muộn” trong gia đình các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ. Hiệp hội Quốc tế về bảo hộ giống cây trồng mới ra đời năm 1961 tại hội nghị sáng lập của một nhóm nước Châu Âu tại Pari. Công ước UPOV 1961 có hiệu lực từ 10/8/1968 do 3 nước đầu tiên là Anh, Đức và Hà Lan phê chuẩn. Công ước UPOV được sửa đổi vào các năm 1972; 1978 và năm 1991 (Công ước 1991). Công ước 1991 có hiệu lực từ ngày 24/4/1998 và từ thời điểm này, các quốc gia tham gia UPOV sẽ phải tuân thủ Công ước 1991.

Cùng với việc thông qua Công ước quốc tế về bảo hộ giống cây trồng (UPOV) vào tháng 12/1961, quyền sở hữu trí tuệ của những người chọn tạo giống cây trồng mới lần đầu tiên được cộng đồng quốc tế thừa nhận và bảo hộ. Các quốc gia đã nhanh chóng nhận ra rằng, hoạt động sáng tạo giống cây trồng mới có ý nghĩa đặc biệt quan trọng không chỉ trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế mà còn cả trong bảo vệ môi trường. Do vậy, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với giống cây trồng đã trở thành một cam kết bắt buộc mà tất cả các nước cần phải thực hiện trước khi gia nhập Tổ chức thương mại thế giới WTO[33]. Khoản 3 Điều 27, Hiệp định TRIPS quy định: “các thành viên phải bảo hộ giống cây trồng bằng hệ thống patent hoặc bằng một hệ thống riêng hữu hiệu, hoặc bằng sự kết hợp giữa hai hệ thống đó dưới bất kỳ hình thức nào”.

Chức năng của UPOV là thúc đẩy sự hài hòa hợp tác quốc tế và giúp đỡ các nước thành viên xây dựng hệ thống bảo hộ giống cây trồng mới phù hợp với Công ước của UPOV.

UPOV thiết lập một nguyên tắc chung về hướng dẫn khảo nghiệm tính khác biệt, tính đồng nhất và tính ổn định của giống cây trồng và hơn 230 quy phạm khảo nghiệm cho các loài cây trồng đã được xây dựng. Những tài liệu này tiếp tục được phát triển và cập nhật thêm các loài khác. Chúng không chỉ sử dụng trong lĩnh vực bảo hộ giống mà còn sử dụng trong các lĩnh vực khác như công nhận giống và cấp chứng chỉ hạt giống.

Sự hợp tác quan trọng nhất giữa các thành viên là các hoạt động liên quan đến khảo nghiệm giống cây trồng. Một thành viên có thể khảo nghiệm thay cho các thành viên khác hoặc là một thành viên có thể chấp nhận kết quả khảo nghiệm của các nước thành viên khác để quyết định cấp quyền tác giả. Thông qua đó các thành viên có thể giảm chi phí hoạt động của hệ thống bảo hộ và tác giả có thể được bảo hộ ở nhiều vùng lãnh thổ với chi phí thấp.

Các thành viên UPOV và Văn phòng UPOV duy trì liên lạc với nhau cung cấp các quy định của luật pháp, hành chính, kỹ thuật giúp cho Chính phủ của mỗi thành viên hiểu về công việc của Hiệp hội và hình dung được công tác bảo hộ giống cây trồng. Sự liên lạc thường xuyên cũng được duy trì giữa các Chính phủ và các tổ chức phi Chính phủ.

Mục đích của Công ước UPOV là để đảm bảo rằng các thành viên của Hiệp hội chấp nhận thành tựu của tác giả giống cây trồng mới như một quyền sở  hữu trí tuệ dựa trên những nguyên tắc đã được vạch rõ. Giống được bảo hộ phải có tính khác biệt với các giống cùng loài đã có trong sản xuất, phải có tính đồng nhất, tính ổn định, tính mới và tên gọi phù hợp.

Giống như tất cả các quyền sở hữu trí tuệ, quyền tác giả giống cây trồng cũng được cấp trong một thời gian 20 hoặc 25 năm tuỳ theo loài, hết thời hạn bảo hộ thì giống đó thuộc về xã hội. Quyền tác giả cũng cần được kiểm soát để chống lại sự lạm dụng, sự độc quyền gây tổn hại đến lợi ích quốc gia. Ngoài ra quyền tác giả giống cây trồng cũng không được áp dụng đối với việc sử dụng giống bảo hộ vào mục đích cá nhân phi thương mại, mục đích nghiên cứu khoa học và chọn tạo ra giống cây trồng mới khác.

Tạo giống cây trồng mới yêu cầu một khoản đầu tư đáng kể về kỹ năng, nhân công, nguồn vật liệu, tiền bạc và thời gian. Cơ hội để chắc chắn đạt được quyền riêng biệt về giống mới sẽ đem lại cho tác giả cơ hội thu lại chi phí đã đầu tư ban đầu có điều kiện để tái đầu tư tiếp. Không có quyền tác giả giống cây trồng thì những mục đích trên rất khó để thực hiện vì không có gì để ngăn cản việc người khác nhân giống của tác giả và bán với qui mô thương mại mà công sức của tác giả lại không được thừa nhận.

Khi trở thành một thành viên của UPOV thì một quốc gia hay một tổ chức liên Chính phủ có ý định bảo vệ tác giả giống cây trồng dựa trên những nguyên tắc được cả thế giới công nhận và ủng hộ. Điều này có nghĩa là tác giả giống cây trồng có thể được bảo hộ tại các nước thành viên và khuyến khích các nhà tạo giống nước ngoài đầu tư vào chọn tạo giống mới trên chính đất nước mình.

Đó là cơ hội để các nước hội viên UPOV chia sẻ những lợi ích từ việc kết hợp các kinh nghiệm của các thành viên và đóng góp vào sự phát triển công tác chọn tạo giống cây trồng trên toàn thế giới.

Hội đồng UPOV gồm các thành viên đại diện của Hiệp hội, mỗi thành viên trong hội đồng có 1 phiếu bầu. Theo Công ước 1991 thì các tổ chức liên Chính phủ cũng có thể trở thành Thành viên của Hiệp hội. Hội đồng chịu trách nhiệm duy trì và thúc đẩy sự phát triển của Hiệp hội cũng như việc đưa ra các chương trình và ngân sách. Hàng năm Hội đồng có một phiên họp chính thức, nếu cần thiết hội đồng sẽ tổ chức phiên họp bất thường. Hội đồng cũng thiết lập một Ủy ban mỗi năm họp 2 lần.

Hiện tại tổng số có 72quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia vào tổ chức quốc tế về bảo hộ giống cây trồng mới, trong đó Châu Á có 5 nước gồm Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapo và Việt Nam.